Sinds 2009 is het moeilijker om begeleiding te krijgen uit de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten). Aangescherpte indicaties leiden ertoe dat veel mensen minder hulp krijgen. Van de mensen die minder zorg krijgen, ervaren vier op de tien personen knelpunten. Zij kunnen zelf de hulpvraag onvoldoende opvangen en vrezen dat hun zelfstandigheid in de knel komt of dat zij vereenzamen. Ook is men bang dat mantelzorgers te zwaar belast worden.
   
Onderzoek
Landelijke cliënten- en patientenorganisaties hebben in 2009 van 4.300 mensen informatie gekregen over de hulp die ze nodig hebben en de hulp die ze krijgen. Het onderzoek is gedaan onder cliënten die in 2009  te maken kregen met een nieuwe indicatie voor de AWBZ. Er is vooral gekeken naar de mensen die erop achteruitgaan. 63% van de deelnemers aan het onderzoek kreeg minder begeleiding of kreeg niets meer. Een deel kan ermee leven of vindt een oplossing in eigen kring. Maar een aanzienlijk deel, 42% van de mensen die achteruitgaan in zorg, ondervindt problemen met het opvangen van de eigen beperkingen. En twee op de tien mensen denken dat een zelfstandig bestaan niet meer goed is vol te houden. Meestal is niet direct een oplossing voor handen. Veel cliënten vallen in een gat tussen de afbouw van de AWBZ en de te langzame opbouw van voorzieningen in de Wmo.

Cliëntgroepen
Het onderzoek geeft aanvullende informatie over diverse cliëntgroepen.
Een deel van de gezinnen met een gehandicapt kind krijgt te maken met afnemende hulp uit de AWBZ (ruim de helft van de gezinnen die meededen aan het onderzoek). Waar dat het geval is, komt 40% in moeilijkheden. Bijvoorbeeld minder kans om de ontwikkeling van het kind te stimuleren, meer belasting van het gezin, minder tijd voor de andere kinderen of voor zichzelf, onzekerheid over noodzakelijke ondersteuning op school.

Ook veel volwassenen met een chronische ziekte of handicap gingen achteruit in de toegekende AWBZ (bijna de helft van de volwassenen die meededen aan het onderzoek). Waar dat zo is ervaart 40% de beschikbare hulp als ontoereikend. Als grootste knelpunten noemen zij: onvoldoende kunnen meedoen in de samenleving, dreigende eenzaamheid en verlies van een zelfstandige leefwijze. 30% van de mensen die minder zorg krijgen, is onzeker of men nog wel zelfstandig kan blijven wonen.

 

Beleid
Het wegnemen van knelpunten vereist een breder aanbod van ondersteuning in de Wmo. Van de rijksoverheid hebben gemeenten extra geld gekregen, maar veel gemeenten maken nog onvoldoende tempo.

De cliënten- en patientenorganisaties verwachten van staatssecretaris Bussemaker twee acties: in overleg met gemeenten de opbouw van de Wmo versnellen en kritisch kijken waar het eigen beleid onnodig tot karige zorg leidt. Begeleiding is voor mensen met beperkingen geen luxe, maar een onmisbare bouwsteen van leefbaar omgaan met beperkingen.

 

Lees ook het rapport Cliëntenmonitor langdurige zorg.