Myositis is een aandoening waarbij ontstekingsreacties ontstaan in de spieren en soms ook de huid. De oorzaak van de ontstekingsreactie is niet bekend. Waarschijnlijk is er sprake van een auto immuun ziekte. Door de ontstekingen ontstaan klachten van spierzwakte en –pijn, slikstoornissen, soms huidafwijkingen, gewrichts- en longklachten.

Behandeling
De standaard behandeling bestaat uit dagelijks hoog gedoseerd prednison. Het vaak optreden van, soms ernstige, bijwerkingen is een groot nadeel van deze behandeling. Dexamethason is een vergelijkbaar middel, ook met een ontstekingsremmende werking, dat bij andere auto immuun ziekten een goed effect heeft met minder bijwerkingen vergeleken met prednison. Na positieve resultaten van dexamethason in een eerdere kleine studie, is in het AMC in Amsterdam onder leiding van prof. dr. M. de Visser, een grotere studie gestart dat is gefinancierd door het Prinses Beatrix Fonds.

Studie
Volwassen onbehandelde patiënten met myositis uit verschillende Nederlandse centra werden gevraagd mee te werken aan dit onderzoek. De ziekteduur mocht niet langer zijn dan een jaar. Vervolgens werd een loting tussen de twee behandelingen (dagelijks prednison of dexamethason stootkuren 4 dagen per maand) uitgevoerd. De studie werd blind uitgevoerd om zo tot een zo betrouwbaar mogelijke beoordeling te komen. Dit betekent dat de patiënt en de behandelend artsen en de onderzoekers niet wisten in welke therapie groep zij zaten.

Patiënten werden een jaar behandeld. Het effect van de behandelingen werd beoordeeld aan de hand van een aantal uitkomstmaten. Ten eerste werd een samengestelde score berekend uit factoren die allemaal belangrijk zijn voor een goede uitkomst van de patiënt (de Rankin score (functie), spierkracht, spierpijn, remissie (rustige periode) binnen drie maanden, geen vollemaansgezicht, geen relaps(terugval)). Ten tweede werd het aantal remissies en tijd tot remissie en het aantal relapsen en tijd tot relaps berekend. Vervolgens werden alle bijwerkingen geregistreerd en werd gekeken naar kwaliteit van leven en uitslagen van laboratorium bepalingen. Alle patiënten werden gedurende 18 maanden gecontroleerd.

Resultaten
Patiënten met myositis werden verwezen uit 30 verschillende Nederlandse ziekenhuizen tussen 2001 en 2007. Omdat het moeilijk was om alle geplande 80 patiënten te verzamelen, werd na 62 patiënten een analyse gedaan waaruit bleek dat continueren van de studie niet tot een andere uitkomst meer zou kunnen leiden en de studie werd beëindigd. Achtendertig patiënten beëindigden voortijdig de studie. De aantallen en de redenen voor uitval waren niet verschillend tussen de twee behandel groepen. Er werden geen verschillen gevonden in de samengestelde score, de individuele onderdelen van deze score of in het aantal remissies en relapsen tussen patiënten behandeld met prednison of dexamethason. Patiënten  behandeld met prednison die een relaps ontwikkelden deden dit na een langere tijd dan patiënten behandeld met dexamethson. Patiënten met dexamethason ontwikkelden minder bijwerkingen. Er waren geen verschillen in de andere uitkomstmaten, waaronder kwaliteit van leven.

Conclusie
Behandeling met orale dexamethason stootkuren is een aantrekkelijk alternatief voor dagelijks hoog gedoseerde prednison bij onbehandelde volwassen patiënten met myositis en heeft een veiliger bijwerkingen profiel.

De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in Neuromuscular Disorders; 20 (2010) p.382–389